Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey'in vizyonu doğrultusunda çarpık ve plansız yapılaşmış bölgelerde Kentsel Dönüşüme bütüncül bakış açısıyla tasarım çalışmalarına başlanmıştır. Bu çerçevede Bursa Planlama Ajansı tarafından Genel Sekreter Yardımcısı Nazlı Yazgan’ın koordinasyonunda yürütülen Ekolojik Temelli Bütüncül Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında ilk etapta Merinos Parkı çevresi ile Soğanlı ve çevre mahalleleri kapsayan yaklaşık 380 hektarlık alanda kapsamlı bir dönüşüm süreci ele alınıyor. Çalışma; kentsel dönüşümü yalnızca yapı yenileme olarak değil, ulaşım, açık-yeşil alan sistemi, sosyal yaşam ve ekolojik sürdürülebilirlik bileşenleriyle birlikte değerlendiren bütüncül bir planlama yaklaşımı sunuyor. Bursa’nın merkezinde yer alan bu bölgelerde, uzun yıllar içinde oluşan plansız yapılaşma, dar parseller, yetersiz yol genişlikleri ve eskiyen yapı stoku; hem yaşam kalitesini düşüren hem de deprem riski açısından kırılgan bir kentsel yapı ortaya koyuyor. Bu kapsamda yürütülen çalışmalar, deprem riski açısından öncelikli alanlar arasında yer alan bölgede, güvenli, sağlıklı ve doğayla uyumlu yaşam çevrelerinin yeniden kurulmasını hedefliyor.
Hazırlanan Ekolojik Temelli Bütüncül Kentsel Tasarım Planı; blok nizam yerleşim modeliyle daha büyük ve düzenli imar adaları oluşturmayı, yapılaşmayı kontrollü biçimde yeniden kurgulamayı ve mahalle ölçeğinde güçlü kamusal alanlar üretmeyi amaçlıyor. Dar ve işlevsiz ara yolların kaldırılmasıyla elde edilen alanlar yeşil altyapıya dâhil edilirken; yapı adalarının merkezinde konumlanan avlular, meydanlar ve açık alanlarla mahalle yaşamı destekleniyor. Zemin katlarda bırakılan yaya geçişleri ve iç bağlantılar sayesinde kesintisiz yaya dolaşımı sağlanıyor.
Planlama sürecinin temel önceliklerinden biri, günlük yaşamın yaya öncelikli kurgulanması. Eğitim, park ve sosyal donatı alanları arasında 1–2 kilometre aralığında, kesintisiz ve güvenli yaya ulaşımı sağlanarak çocukların ve kentlilerin araç trafiğinden arındırılmış bir çevrede hareket edebilmesi hedefleniyor. Araç trafiği ise kontrollü biçimde çevre yollara yönlendirilerek yaya güvenliği önceliklendiriliyor.
Yeşil altyapı, projenin ana taşıyıcı unsurlarından biri olarak ele alınıyor. Mevcut durumda sınırlı olan yeşil alan oranı, parsel içi pasif yeşil alanlarla birlikte önemli ölçüde artırılıyor; ağaç sayısının yaklaşık 1.500’den 45 binin üzerine çıkarılması hedefleniyor. Kurakçıl ve iklime dayanıklı bitki türleriyle oluşturulan bu sistem, kentin mikro klimasını iyileştirirken afet anlarında güvenli toplanma alanları da sunuyor. Bahçe duvarlarının kaldırılmasıyla açık, geçirgen ve paylaşımcı bir kamusal yaşam anlayışı güçlendiriliyor.
Yapılaşma kararları, enerji verimliliğini önceleyen Pasif Ev yaklaşımıyla destekleniyor. Kompakt blok nizam yapı formu sayesinde fosil yakıt kullanımını minimize eden, düşük enerji tüketimli ve uzun vadede sürdürülebilir konut alanları oluşturulması hedefleniyor.
Bu bütüncül dönüşüm yaklaşımının en önemli mekânsal bileşenlerinden biri ise Kuzey Bulvarı Projesi. Ankara–İzmir Yolu’na alternatif olarak planlanan ve kentin kuzey aksında süreklilik gösteren Kuzey Bulvarı; yalnızca bir ulaşım hattı değil, Bursa’nın farklı kentsel parçalarını birbirine bağlayan güçlü bir kentsel omurga olarak ele alınıyor. Yaklaşık 65 metre genişliğinde tasarlanan bulvarın, Ekolojik Temelli Bütüncül Kentsel Tasarım Planı kapsamındaki yaklaşık 3,7 kilometrelik bölümü planlama alanından geçiyor.
Kuzey Bulvarı; servis yolları, yaya ve bisiklet yolları ile desteklenen kesiti sayesinde araç trafiğini düzenlerken, yerel ulaşımı ve kamusal mekân sürekliliğini de güvence altına alıyor. Metro ve tramvay hatlarının kesiştiği düğüm noktalarında önerilen özel proje alanları, kentsel yönlenmeyi kolaylaştıran, kamusal kullanımlarla desteklenen ve kent içerisinde yeni cazibe merkezleri oluşturacak mekânsal odaklar olarak kurgulanıyor.
Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey, yürütülen çalışmalara ilişkin yaptığı değerlendirmede, 380 hektarlık alanda yeni bir kentsel tasarım anlayışının hayata geçirildiğini belirterek, “Yeni alternatif yolların da bu planlama süreçlerinde ortaya çıktığını paylaşmak istiyorum. Ankara–İzmir Yolu’nda, Mudanya Yolu’na paralel olacak şekilde 65 metrelik Kuzey Bulvarı’nı ortaya çıkaran bir planlama yapıldı. 380 hektarlık alanda, ekolojik temelli yeşil sisteme uygun, öğrencilerin okullarına yürüyerek gidebileceği kentsel tasarımı aralıksız sürdürüyoruz” ifadelerini kullandı.
Bursa Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde, Bursa Planlama Ajansı Kentsel Tasarım Birimi tarafından geliştirilen bu yaklaşım; kentsel dönüşümü yoğunluğu artıran bir süreç olarak değil, doğayla uyumlu, enerji verimli, sosyal ilişkileri güçlendiren ve güvenli yaşam çevreleri oluşturan bir dönüşüm modeli olarak ele alıyor. Aşamalı ve esnek biçimde uygulanması öngörülen planlama süreci, Bursa için sürdürülebilir ve yaşanabilir bir kentsel geleceğin temelini oluşturmayı amaçlıyor.
